Trong những năm đầu đời, hệ tiêu hóa của trẻ vẫn còn non nớt và đang trong quá trình hoàn thiện. Vì vậy, không ít bé gặp tình trạng rối loạn tiêu hóa nhẹ trong sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, khi hệ tiêu hóa phải hoạt động quá sức trong thời gian dài, cơ thể bé sẽ phát ra những tín hiệu rõ ràng mà nếu quan sát kỹ, ba mẹ hoàn toàn có thể nhận ra. Việc hiểu đúng những dấu hiệu này giúp ba mẹ điều chỉnh chế độ ăn, sữa và sinh hoạt kịp thời, tránh để ảnh hưởng đến khả năng hấp thu và tăng trưởng của bé.
Hệ tiêu hóa “làm việc quá sức” là gì?
Hệ tiêu hóa của trẻ được xem là làm việc quá sức khi ruột, dạ dày và các enzyme tiêu hóa phải liên tục xử lý lượng thức ăn hoặc sữa vượt quá khả năng hấp thu tự nhiên. Tình trạng này không nhất thiết gây bệnh ngay lập tức, nhưng nếu kéo dài có thể khiến bé khó chịu, hấp thu kém và chậm tăng trưởng. Nguyên nhân thường đến từ việc ăn, uống chưa phù hợp với độ tuổi, sữa hoặc thực phẩm chưa thật sự phù hợp với cơ địa, hoặc lịch sinh hoạt thiếu ổn định khiến hệ tiêu hóa không có thời gian “nghỉ ngơi”.
Bé thường xuyên đầy bụng, trướng hơi sau ăn:
Một trong những dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là bé hay bị đầy bụng, chướng hơi sau khi bú hoặc ăn. Bụng bé có thể căng hơn bình thường, kèm theo cảm giác khó chịu khiến bé quấy khóc hoặc vặn mình. Điều này cho thấy dạ dày và ruột đang phải làm việc nhiều để tiêu hóa lượng thức ăn nạp vào. Khi quá trình tiêu hóa không trơn tru, khí sinh ra nhiều hơn, gây khó chịu cho bé và ảnh hưởng đến giấc ngủ cũng như sinh hoạt hằng ngày.
Phân bất thường kéo dài:
Phân của bé phản ánh khá rõ tình trạng tiêu hóa. Khi hệ tiêu hóa đang quá tải, phân có thể thay đổi về màu sắc, mùi hoặc kết cấu. Bé có thể đi phân lỏng, phân xanh, phân có mùi chua hoặc táo bón xen kẽ. Những thay đổi này cho thấy thức ăn hoặc sữa chưa được tiêu hóa và hấp thu hoàn toàn, khiến ruột phải đào thải nhanh hoặc ngược lại là giữ phân lâu hơn bình thường. Nếu tình trạng này kéo dài, khả năng hấp thu dinh dưỡng của bé sẽ bị ảnh hưởng.
Bé hay nôn trớ hoặc ọc sữa:
Nôn trớ sinh lý là hiện tượng khá phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những tháng đầu đời. Tuy nhiên, khi bé nôn trớ thường xuyên sau mỗi cữ bú, lượng sữa trớ ra nhiều hoặc kèm theo quấy khóc, đó có thể là dấu hiệu hệ tiêu hóa đang phải chịu áp lực. Khi dạ dày chưa xử lý kịp lượng sữa nạp vào, cơ thể sẽ phản xạ đẩy ngược ra ngoài để giảm tải. Điều này không chỉ khiến bé khó chịu mà còn làm giảm lượng dinh dưỡng thực sự được hấp thu.
Bé bú đủ nhưng vẫn hay cáu gắt:
Một số bé vẫn bú đủ cữ, thậm chí bú nhiều, nhưng lại thường xuyên cáu gắt, khó chịu, ngủ không yên. Đây là dấu hiệu dễ bị hiểu nhầm là bé đói, trong khi thực tế có thể hệ tiêu hóa đang “quá tải”. Khi ruột và dạ dày phải làm việc liên tục trong trạng thái căng thẳng, bé sẽ cảm thấy khó chịu từ bên trong. Cảm giác này khiến bé dễ quấy khóc, dù nhu cầu năng lượng đã được đáp ứng.
Giấc ngủ không sâu, hay thức giấc:
Tiêu hóa và giấc ngủ có mối liên hệ rất chặt chẽ. Khi hệ tiêu hóa hoạt động quá sức, cơ thể bé khó bước vào giấc ngủ sâu. Bé có thể ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc, vặn mình hoặc khóc nhẹ trong lúc ngủ. Giấc ngủ không sâu kéo dài sẽ ảnh hưởng đến quá trình tiết hormone tăng trưởng, từ đó tác động gián tiếp đến sự phát triển thể chất và trí não của bé.
Tăng cân chậm dù ăn – bú đều đặn:
Một dấu hiệu khác thường khiến ba mẹ lo lắng là bé ăn – bú đều nhưng vẫn tăng cân chậm. Khi hệ tiêu hóa quá tải, cơ thể ưu tiên tiêu hao năng lượng để xử lý thức ăn thay vì sử dụng năng lượng đó cho tăng trưởng. Trong trường hợp này, việc tăng thêm lượng sữa hoặc ép bé ăn nhiều hơn thường không mang lại hiệu quả, thậm chí có thể khiến tình trạng tiêu hóa trở nên nặng hơn.
Những nguyên nhân thường gặp khiến hệ tiêu hóa của bé quá tải
Hệ tiêu hóa của bé có thể làm việc quá sức khi lượng sữa hoặc thức ăn không phù hợp với độ tuổi, khi sữa có công thức nặng với ruột non nớt, hoặc khi lịch ăn uống, sinh hoạt thiếu ổn định. Ngoài ra, việc đổi sữa liên tục hoặc pha sữa không đúng cách cũng khiến ruột phải thích nghi liên tục, dẫn đến quá tải.
Làm thế nào để “giảm tải” cho hệ tiêu hóa của bé?
Để hỗ trợ hệ tiêu hóa, ba mẹ nên ưu tiên sự ổn định thay vì thay đổi liên tục. Việc điều chỉnh lượng ăn phù hợp, duy trì lịch sinh hoạt đều đặn và lựa chọn những thực phẩm hoặc sữa có công thức nhẹ nhàng sẽ giúp ruột có thời gian thích nghi và hoạt động hiệu quả hơn. Quan trọng không kém là quan sát phản ứng của bé sau ăn, bú để kịp thời điều chỉnh, thay vì chỉ tập trung vào số lượng.
Góc nhìn tham khảo khi lựa chọn sữa hỗ trợ tiêu hóa:
Nhiều chuyên gia cho rằng khi bé có dấu hiệu tiêu hóa quá tải, ba mẹ nên ưu tiên những loại sữa có cấu trúc dễ tiêu hóa, vị thanh nhạt và công thức cân bằng, giúp giảm áp lực cho ruột non nớt của trẻ. Khi hệ tiêu hóa được “nhẹ gánh”, khả năng hấp thu dinh dưỡng và tăng trưởng của bé sẽ được cải thiện theo hướng tự nhiên hơn.
Bean Stalk và định hướng hỗ trợ hệ tiêu hóa non nớt:
Trong nhóm các dòng sữa công thức theo định hướng Nhật Bản, Bean Stalk thường được nhiều mẹ tìm hiểu nhờ cách tiếp cận tập trung vào sự cân bằng và khả năng hấp thu. Công thức của Bean Stalk hướng đến việc hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động ổn định, hạn chế tình trạng quá tải cho ruột trong những giai đoạn nhạy cảm đầu đời. Khi tiêu hóa nhẹ nhàng, bé thường ăn – bú thoải mái hơn và duy trì nhịp phát triển đều đặn.
Lắng nghe tín hiệu của hệ tiêu hóa để chăm bé đúng cách:
Hệ tiêu hóa “làm việc quá sức” không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng bệnh lý rõ ràng, mà thường bắt đầu từ những dấu hiệu nhỏ như đầy bụng, phân bất thường, ngủ không sâu hay cáu gắt. Việc nhận diện sớm và điều chỉnh kịp thời giúp bé giảm khó chịu, hấp thu tốt hơn và phát triển ổn định hơn theo thời gian. Khi bé có dấu hiệu tiêu hóa chưa ổn định, việc tìm hiểu kỹ về chế độ ăn và công thức sữa phù hợp với hệ tiêu hóa non nớt sẽ giúp ba mẹ chủ động hơn trong hành trình chăm sóc con.
Gợi ý mẹ xem thêm:
