Trong những tháng đầu đời, sữa mẹ luôn được xem là nguồn dinh dưỡng tối ưu cho trẻ sơ sinh. Sữa mẹ không chỉ cung cấp đầy đủ năng lượng và dưỡng chất mà còn mang theo kháng thể giúp bé xây dựng nền tảng miễn dịch tự nhiên. Tuy nhiên, trên thực tế, không phải gia đình nào cũng có thể duy trì nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ. Mẹ ít sữa, bé sinh non, mẹ cần quay lại công việc sớm hoặc sức khỏe không cho phép… đều là những lý do khiến việc dặm thêm sữa công thức cho trẻ sơ sinh trở thành một lựa chọn cần thiết.
Điều quan trọng không nằm ở việc “có nên dặm sữa hay không”, mà là dặm như thế nào để bé vẫn bú mẹ tốt, hệ tiêu hóa không bị xáo trộn và sự phát triển diễn ra thuận lợi.
Dặm sữa công thức – Khi nào là phù hợp?
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu nếu có điều kiện. Tuy nhiên, trong các trường hợp sau, việc bổ sung sữa công thức có thể được cân nhắc:
- Mẹ ít sữa hoặc sữa chưa về đủ khiến bé bú không no
- Bé tăng cân chậm so với biểu đồ tăng trưởng
- Trẻ sinh non, nhẹ cân, có nhu cầu năng lượng cao hơn
- Mẹ cần tạm ngưng cho bú do điều trị y khoa
- Mẹ quay lại công việc sớm, không thể cho bé bú hoàn toàn
Dặm sữa công thức trong những tình huống này không phải là “thay thế” sữa mẹ, mà là giải pháp hỗ trợ, nhằm đảm bảo bé nhận đủ dinh dưỡng trong giai đoạn phát triển quan trọng nhất của cuộc đời.
Nguyên tắc y khoa khi dặm thêm sữa công thức
Để việc dặm sữa diễn ra an toàn và không ảnh hưởng đến quá trình bú mẹ, các chuyên gia nhi khoa khuyến nghị mẹ nên tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản:
- Luôn cho bé bú mẹ trước
Việc bú mẹ giúp kích thích tuyến sữa, duy trì nguồn sữa tự nhiên và đảm bảo bé vẫn nhận được kháng thể từ mẹ. - Dặm từng bước, không thay đổi đột ngột
Hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh còn non nớt. Việc thay đổi nguồn sữa quá nhanh có thể gây rối loạn tiêu hóa. - Bắt đầu với lượng nhỏ
Ở giai đoạn sơ sinh, mỗi lần dặm chỉ nên từ 20–30 ml, sau đó tăng dần theo nhu cầu và khả năng dung nạp của bé. - Theo dõi phản ứng của trẻ
Các dấu hiệu như đầy bụng, nôn trớ nhiều, táo bón, tiêu chảy hoặc quấy khóc kéo dài cho thấy bé có thể chưa thích nghi tốt.
Cách dặm sữa theo từng giai đoạn
Trong tháng đầu đời, nếu cần dặm, mẹ nên duy trì bú mẹ là chính. Sau mỗi cữ bú mẹ, có thể bổ sung một lượng nhỏ sữa công thức, khoảng 20–30 ml, 1–2 lần mỗi ngày. Từ 1–3 tháng tuổi, khi nhu cầu năng lượng của bé tăng lên, mẹ có thể dặm 2–3 cữ mỗi ngày, mỗi cữ khoảng 30–60 ml, nhưng vẫn đảm bảo phần lớn lượng sữa bé nhận được đến từ sữa mẹ. Từ 3–6 tháng, tùy vào nguồn sữa của mẹ và nhu cầu của bé, việc dặm có thể linh hoạt hơn. Tuy nhiên, các cữ bú mẹ vào ban đêm và sáng sớm vẫn rất quan trọng vì đây là thời điểm sữa mẹ giàu kháng thể và giúp duy trì nguồn sữa lâu dài.
Lựa chọn sữa công thức phù hợp cho trẻ sơ sinh
Hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện. Enzyme tiêu hóa còn hạn chế, nhu động ruột chưa ổn định, vì vậy trẻ rất dễ gặp tình trạng đầy hơi, khó tiêu hoặc táo bón khi thay đổi nguồn dinh dưỡng.
Khi chọn sữa công thức để dặm, mẹ nên ưu tiên các đặc điểm:
- Đạm mềm, cấu trúc gần với sữa mẹ để dễ hấp thu
- Công thức dịu nhẹ, giảm gánh nặng cho ruột non
- Có thành phần hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột như GOS, nucleotides
- Được nghiên cứu dựa trên sinh học sữa mẹ
Những dòng sữa phát triển từ nền tảng nghiên cứu sữa mẹ, tập trung vào sức khỏe đường ruột, sẽ giúp bé làm quen với sữa công thức một cách nhẹ nhàng hơn, giảm nguy cơ rối loạn tiêu hóa trong giai đoạn đầu đời.
Khi nào bé thích nghi tốt với việc dặm sữa?
Một trẻ thích nghi tốt thường có những biểu hiện:
- Bú bình tự nhiên, không từ chối
- Ít nôn trớ, không ọc sữa nhiều
- Bụng mềm, không chướng hơi
- Đi tiêu đều, phân không quá cứng
- Bé ngủ ngoan, ít quấy khóc
Ngược lại, nếu bé thường xuyên khó chịu, đầy bụng, táo bón hoặc tiêu chảy, mẹ nên giảm lượng sữa, điều chỉnh cách dặm hoặc trao đổi với nhân viên y tế để tìm giải pháp phù hợp hơn. Dặm thêm sữa công thức cho trẻ sơ sinh không đồng nghĩa với việc từ bỏ sữa mẹ. Khi được thực hiện đúng cách, đây là một giải pháp hỗ trợ khoa học, giúp bé nhận đủ dinh dưỡng trong giai đoạn đầu đời mà vẫn duy trì lợi ích quý giá từ sữa mẹ. Bú mẹ vẫn là nền tảng. Sữa công thức chỉ đóng vai trò bổ sung.
Với cách dặm khoa học và lựa chọn công thức dịu nhẹ, hành trình nuôi con bằng cả sữa mẹ và sữa công thức sẽ trở nên êm ái hơn – để bé phát triển khỏe mạnh, còn mẹ thì an tâm hơn mỗi ngày. Những dòng sữa được nghiên cứu dựa trên sinh học sữa mẹ, tập trung nuôi dưỡng hệ tiêu hóa và miễn dịch như BeanStalk, sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy trong giai đoạn chuyển tiếp quan trọng này của bé.
Gợi ý mẹ xem thêm:
- Những dấu hiệu nhận biết bé bú đủ sữa mẹ hay chưa
- Có nên kết hợp sữa mẹ và sữa công thức?
- Nhịp sinh học Ăn – Ngủ của trẻ sơ sinh: Mẹ hiểu đúng chưa?
